Relacja z konferencji „Samorząd otwarty na dane”
W dniach 13–14 października 2026 r. w Krakowie odbyła się pierwsza konferencja organizowana w ramach projektu „Samorząd otwarty na dane” (SODa). Wydarzenie przygotował Instytut Rozwoju Miast i Regionów, partner projektu realizowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji. Rozmawialiśmy o tym, jak organizować pracę z danymi, rozwijać kompetencje pracowników samorządowych i wykorzystywać informacje do rozwiązywania konkretnych problemów miast.
Pierwszy dzień połączył wystąpienie o przygotowaniu danych do wykorzystania przez sztuczną inteligencję, debatę o otwartych danych oraz dwa bloki dobrych praktyk. Obok miejskich portali, dashboardów i systemów GIS w programie znalazły się zarządzanie danymi w kulturze, mobilny skaning laserowy infrastruktury, zmiany administracyjne miasta, ubóstwo energetyczne i finansowanie oświaty.
Program drugiego dnia obejmował warsztaty dotyczące publikowania danych na dane.gov.pl i metod wizualizacji. Uzupełniały je dyskusje eksperckie o pierwszych krokach we wdrażaniu ładu danych, zastosowaniach i ryzykach AI, danych satelitarnych oraz korzyściach z budowy cyfrowych bliźniaków.
Kluczowe wnioski z konferencji:
- Przygotowanie samorządu do AI zaczyna się od jakości danych. Przedstawiciel DAMA Poland Chapter wskazywał, że wiarygodne wykorzystanie sztucznej inteligencji wymaga ustalenia odpowiedzialności za informacje, wspólnych definicji i kontroli aktualności. Przykład zmienionego terminu składania wniosku, zapisanego odmiennie w kilku systemach, pokazywał, jak niespójności mogą przenosić się do odpowiedzi udzielanych mieszkańcom. Porządkowanie danych warto rozpoczynać od jednej usługi i stopniowo rozszerzać sprawdzone rozwiązania.
- Otwieranie danych wymaga stałej organizacji pracy w urzędzie. Przemyśl przedstawił doświadczenia, gdzie rozwój otwartych danych wiązał się z diagnozą zasobów i zmianą sposobu zarządzania informacją. Utrzymanie portalu wymaga wskazania właścicieli zbiorów, uzgodnienia opisów i formatów oraz zapewnienia regularnych aktualizacji. Ten sam zasób może następnie zasilać mapy, wskaźniki, raporty i usługi cyfrowe, bez każdorazowego przygotowywania danych od początku.
- Sposób prezentacji danych decyduje o tym, czy odbiorca potrafi z nich skorzystać. Tematy wystąpień Krakowa i Warszawy dotyczyły raportów, wizualizacji i dashboardów wspierających dostęp do informacji oraz komunikację z mieszkańcami. Konkretne zastosowania pokazały przedstawicielki Gorzowa Wielkopolskiego. Miejski geoportal pozwala m.in. sprawdzić obwód szkolny, poznać przestrzenne zróżnicowanie struktury wieku mieszkańców, odnaleźć projekty budżetu obywatelskiego i uzyskać informacje o działce. Ważnym elementem jest również objaśnienie metodologii prezentowanych analiz.
- Łączenie danych administracyjnych pomaga trafniej kierować wsparcie. Instytut Badań Strukturalnych zaprezentował narzędzie monitorowania ryzyka ubóstwa energetycznego rozwijane w projekcie LIFE LOCATEE, z przykładem Rumi. Zestawienie informacji o budynkach, źródłach ciepła, charakterystyce energetycznej i sytuacji mieszkańców pozwala wskazywać budynki wymagające szczególnej uwagi. Taka analiza może wspierać planowanie modernizacji energetycznej i działań pomocowych na poziomie lokalnym.
- Porównywanie wydatków wymaga wspólnej metodologii i znajomości kontekstu. Urząd Miasta Kutno pokazał, jak połączyć dane Systemu Informacji Oświatowej ze sprawozdaniami budżetowymi, aby analizować dopłatę netto samorządu do ucznia w szkole lub dziecka w przedszkolu. Różnice między placówkami są punktem wyjścia do pytań o demografię, organizację oddziałów, zatrudnienie i koszty stałe. Ocena wymaga uwzględnienia zakresu zadań i jednolitych zasad obliczania wskaźników.
- Wybór danych do otwierania powinien wynikać z potrzeb ich użytkowników. W debacie większość panelistów oceniła, że potencjał otwartych danych pozostaje niewystarczająco wykorzystany. Wskazywano na portale, których wysoki poziom otwartości nie przekłada się na przydatność publikowanych zasobów. Zaproponowano m.in. rozpoczynanie od konkretnego pomysłu, rozwiązania lub wyzwania miasta i dobieranie danych do tak określonej potrzeby. W wyborze zbiorów mogą pomagać także analiza wniosków o informację publiczną i konsultacje społeczne.
- Wykorzystanie otwartych danych potrzebuje edukacji i współpracy między środowiskami. Paneliści zwracali uwagę na niedostatek działań łączących administrację, biznes i innych użytkowników danych. Podkreślano dużą wartość łączenia zasobów samorządowych z danymi przedsiębiorstw. Wskazywano na niewielką liczbę powstających aplikacji, przypominając jednocześnie o znaczeniu przejrzystości działania urzędu oraz wartości raportów i analiz. W dyskusji zaznaczono również, że dane.gov.pl ma pełnić funkcję centralnego repozytorium wykorzystującego zasoby lokalnych portali, przy zachowaniu ich roli.
- Kompetencje pracowników są potrzebne na każdym etapie pracy z danymi. Prezentacja projektu SODa pokazała, jak szkolenia z otwierania danych uzupełniają się z praktyczną nauką ich analizy i wykorzystania. W przedstawionym podczas konferencji podsumowaniu działań IRMiR odnotowano 25 przeprowadzonych szkoleń i 481 uczestników. Seminaria, warsztaty i wymiana doświadczeń pomagają przekładać tę wiedzę na codzienne zadania urzędów.
Przykłady przedstawione podczas konferencji pokazały, jak różne zadania samorządu mogą korzystać ze wspólnych zasad pracy z danymi. Analiza finansowania szkoły, przygotowanie informacji dla mieszkańca czy wskazanie budynków zagrożonych ubóstwem energetycznym wymagają rozpoznania źródeł, oceny ich jakości i uzgodnienia sposobu interpretacji wyników. Rozwijanie tych umiejętności oraz współpracy między wydziałami i instytucjami pozostaje jednym z głównych zadań projektu SODa.
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z wydarzenia.
Beneficjentem projektu „Samorząd otwarty na dane” (SODa) jest Ministerstwo Cyfryzacji, a partnerem Instytut Rozwoju Miast i Regionów.
Projekt „Samorząd otwarty na dane” jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej, realizowany w ramach działania 2.5 Wsparcie umiejętności cyfrowych w Programie FERC 2021-2027.
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SODa